صبح شنبه به خیر دوستان و همکاران عزیزم. امیدوارم مطالب زیر که ادامه سری نکات مهم هست به دردتون بخوره

ارتباط با بیمار (مراجعین به داروخانه):

۱-همیشه به خاطر داشته باشید به طور کلی فردی که به داروخانه مراجعه میکنه یا خودش بیماره یا کسی از نزدیکانش و نیومده اونجا که در مسابقه خوش اخلاقی و صبر شرکت کنه!  فرهنگ عمومی هم که.... پس انتظار زیادی نداشته باشین.

۲-در صورت توهین بیمار عصبانی به پرسنل یا حتی شخص خودتون سعی کنید از توهین متقابل پرهیز کنین و با بیمار درگیر نشین. همیشه و همیشه یادتون باشه در صورت بروز هر نوع درگیری و اختلال در کار داروخانه، حتی اگر حق با شما باشه (که معمولا" هست)  صاحبان داروخانه از شما حمایت نمی کنند بلکه از این شاکی میشن که چرا شر رو نخوابوندید. باور کردنش سخته ولی لطفا" باور کنید.

۳- وقتی اسم بیمار رو صدا می کنید حتما" نام و نام خانوادگی هر دو رو بخونید حتی در مورد اسامی غیر متعارف، چون واقعا" امکان اشتباه زیادتر از اون هست که فکر میکنید.

۴- بیماران به خصوص در داروخانه های شلوغ ناخودآگاه تمایل دارن هر اسمی که خونده میشه اسم اونا باشه که زودتر برن. این باعث میشه گاهی جدا" دچار توهم بشن و اسمی رو که حتی شباهت خاصی هم به اسم اونا نداره بشنون و تصور کنن نوبتشون شده!! و بیان داروی یکی دیگه رو ببرن. پس بلند و رسا و اگر ممکنه ۲ بار اسم بیمار رو بخونید. 

۵- در داروخانه های بیمارستانی، مراجعین به داروخانه (که اینجا اکثرا" همراه بیمار هستند) آستانه تحمل بسیار پائینی دارند و معمولا" مثل بشکه باروت منتظر یک جرقه هستند. جهت کاهش احتمال درگیری سعی کنید: 

الف: نوبت نسخه ها رو به هم نزنید حتی اگر نسخه ای تک قلمی بود جلوتر ردش نکنید.

ب: به بهانه هایی مثل مریض ما اورژانسیه، ماشینم بد جایی پارک شده، شیفتم شروع شده ( در مورد پرسنل بیمارستان) برای جلو انداختن نسخه  افراد اصلا" توجه نکنید که به درگیری با بقیه مراجعینی که واقعا" تحت فشارن نمیارزه. 

ج: وقتی نام بیمار رو صدا میکنید به خصوص اگر از بلندگو استفاده میکنید، سعی کنید لحنتون طوری باشه که در عین قاطعیت و رسا بودن، حالت پرخاشگرانه و طلبکارانه نداشته باشه. در غیر این صورت نه تنها اون بیمار یا همراهش بلکه سایر مراجعین هم تحت فشار عصبی قرار میگیرن و جو متشنج میشه و احتمال درگیری با مراجعین بعدی بالا میره... در واقع این کار مثل اینه که بذر درگیری و تنش بپاشید!!  رعایت این نکته وقتی شلوغی آدمو کلافه میکنه خیلی سخته، ولی در اهمیتش شک نکنید که در درازمدت به سود شماست. 

۶- در مورد مراجعینی که میخوان تک تک داروهاشون رو بشناسن که این برا چی خوبه؟ پاسخ خیلی مختصر و در حد عامیانه بدین (البته با رعایت نکات ایمنی که مبادا سوءبرداشت بشه و بیمار بره کار دست خودش بده!) وگرنه باید تا صبح ملت رو معطل کنین.

۷- مقوله مشاوره دادن به بیمار خیلی بزرگتر از اونیه که اینجا جا بشه و خودش یک کتاب میخواد. فقط به همین اکتفا می کنم که سعی کنید وقت رو عادلانه بین بیماران تقسیم کنید و اگر وقت بود از راهنمایی حرفه ای دریغ نکنید.

۸- داشتم فراموش میکردم...بعضی افراد اسامی خانوادگی عجیب غریبی دارند که ممکنه خیلی دوست نداشته باشن بلند خونده باشه . حتی بعضی اسامی تلفظ های مختلفی ممکنه داشته باشند که یکیشون معنی ناهنجاری بده. وقتی به همچنین مواردی برخورد میکنین سعی کنین طوری بیمار رو صدا بزنین که باعث ناراحتی یا خجالتش نشه. احترام به احساسات بیمار راه دوری نمیره، چون احترام متقابل اون و از اون مهمتر سایر مراجعین به شما رو به دنبال داره که موجب تسهیل در کار میشه و در نهایت به نفع خود شماست.

 فعلا" این نکات به ذهنم رسید، اگر بهش اضافه کنید ممنون میشم. به هر حال از اساتید و بزرگواران خواهشمند است این بنده رو را از نظرات ارزشمند خودشون بی نصیب نگذارند.

پی نوشت: گفته بودم جواب نظرات دوستان رو حتما" میذارم که متاسفانه در این ۲-۳ پست اخیر واقعا" فرصتی برای این کار نداشتم وضمن تشکر بابت این همه لطف و محبتتون که واقعا" شرمنده ام کرد، ازتون صمیمانه عذر خواهی می کنم. سعی می کنم این بار دیگه بد قول نشم.

مدتی بود که توفیق نوشتن پیدا نکرده بودم. با عذر خواهی از دوستان محترم و همکاران عزیزم، و همچنین تبریک عید غدیر،  قسمت دوم پست نکات مهم در مسئولیت فنی داروخانه های شلوغ رو تقدیم می کنم.

ارتباط با پزشک :

پزشکان در سیستم درمانی خط اول می باشند. تعامل و ارتباط مناسب پزشک و داروساز از ارکان بسیار مهم در کارآیی هر چه بیشتر نظام بهداشتی درمانی به شمار می رود.

۱-برخورد با پزشک به عنوان خط اول جبهه درمان حرفه ای و یک همکار هم درجه از لحاظ علمی باید همیشه  با ادب و احترام همراه بوده و هدف همواره باید همکاری دوجانبه در جهت تضمین هر چه بیشتر سلامتی بیمار باشد.

۲- حتی الامکان ازگفتگو با پزشک راجع به مسائل حرفه ای جلوی بیمار خودداری کنید .

۳- یکی از شایع ترین مشکلات مابین پزشک و مسئول فنی داروخانه، دستخط ناخوانای برخی همکاران پزشک است. متاسفانه دستخط به مرور زمان مانند جزیی از شخصیت هر انسانی می شود و تغییر آن اگر غیر ممکن نباشد بسیار مشکل است. در صورتی که به تازگی مسئول فنی داروخانه ای شده اید، نسخه های پزشکان بد خط مربوط به آن داروخانه را شناسایی و با بررسی تعداد زیادی از این نسخ به الگوی نوشتاری هر پزشک دست یابید. در صورتی که لازم شد، با در دست داشتن نسخ به پزشک مربوطه مراجعه و با همکاری ایشان نسخ را بررسی کنید.

۴- در صورتی که زمان کافی جهت بررسی اولیه نسخ ندارید و ناگهان با حجم زیادی از نسخه های ناخوانا مربوط به یک پزشک مواجه شدید، در مرحله اول با یک تماس تلفنی دوستانه سعی در حل مشکل داشته باشید. اگر با این روش پاسخ نگرفتید به ناچار از تحویل گرفتن نسخه های پزشک مربوطه خودداری و تمام بیماران را با ذکر این نکته که جهت اطمینان بیشتر پزشک باید نسخه را کمی خواناتر بنویسد، به پزشک ارجاع دهید.ازدحام ناشی از این کار پزشک مربوطه را جهت اصلاح حداقل جزئی دستخط خود تحت فشار قرار می دهد (به هر حال کاچی به از هیچیه!!) و گاهی واقعا" راهی جز این نیست.

۵- در صورتی که نسخه پزشک در نگاه اول از لحاظ علمی دارای اشتباه بود، یک دفعه  خوشحال نشوید و هوس مچ گیری به سرتان نزند ( جهت داروسازان جوانی که از پزشک سالاری حاکم بر سیستم خیلی شاکی هستند!!) . دقیق تر نگاه کنید و با پرسش هدفمند از بیمار و مراجعه به رفرنس از یافته خودتان مطمئن شوید. در این میان سعی کنید سر بیمار را با بهانه های مختلف گرم کنید تا متوجه شک شما به نسخه و پزشک نشود.

۶- اگر پس از بررسی دقیق مطمئن شدید که نسخه اشکال علمی دارد ( منظور بیشتر تداخل هاست) با تماس با پزشک یا مراجعه حضوری مشکل را بررسی کنید. آداب همکاری و احترام را حتی اگر اشتباه پزشک واقعا" ناجور هم بود فراموش نکنید (درک می کنم کار سختیه و گاهی آدم به نقطه جوش میرسه ولی سعی خودتونو بکنید!) . به هر حال انسان جایز الخطا است و حتی بهترین ها هم اشتباه می کنند. آنچه که مهم است ممانعت از تکرار اشتباه است. و در همه حال حتی الامکان سعی کنید بیمار متوجه اشتباه پزشک نشود. شک بیمار به پزشک در نهایت یعنی بدبینی او به کل سیستم درمانی از جمله شما، پس دقت کنید. (البته در مورد بسیار معدود افرادی که با ضرب و زور پارتی و پول و ... مدرک مقدس پزشکی گرفته اند و با اشتباهات وحشتناک پشت سر هم خودشون جان بیماران رو تهدید می کنند، هشدار به بیمار و مقامات مربوطه از واجبات است.)

۷- برخی پزشکان با کمال تعجب جای دستور رو خالی می گذارند تا داروساز خودش دستور کلاسیک اون دارو رو بزنه. اما مواردی هم دیدم که این قضیه به داروهای قلبی، اعصاب و آنتی بیوتیک هم کشیده شده!! در این موارد تذکر دوستانه به پزشک رو فراموش نکنید. در صورت عدم حل مشکل، عبارت طبق دستور پزشک با مکانیسمی شبیه به مورد ۴، چاره ساز خواهد بود.

در باب ارتباط پزشک و داروساز اون هم در مملکتی که جایگاه داروساز واقعا" به درستی شناخته نشده و اصطلاحی با عنوان پزشک سالاری در سیستم دهان به دهان می چرخه، گفتنی ها بسیاره. اون چه که خوندید، نکاتی بود که عجالتا" به فکر من رسید. شخصا" اعتقاد دارم ارتباط داروساز-پزشک باید خیلی خیلی بهتر از اینی باشه که الان هست. حتی به نظرم میشه سایتی جهت تبادل نظر این دو گروه درست کرد تا بهتر بتونیم نقاط قوت و ضعف همدیگر رو بشناسیم و چه بسا سوء تفاهماتی که بینمون هست رو بتونیم به مرور برطرف کنیم. بالشخصه احترام خاصی برای پزشکان قائل هستم و فکر می کنم خوب و بد در هر قشر و گروهی پیدا میشه. به هر حال همه ما یک هدف داریم و اون سلامت بیماره. بنابر این از همه دوستان خواهش می کنم من رو از نظرات خودشون بی بهره نگذارن. فکر می کنم بتونیم ایده تبادل نظر و رفع اختلافات دو گروه رو از همین پست  اجرایی کنیم. از همکاران پزشک و داروسازم خواهش می کنم علاوه بر نظر راجع به این پست،طی کامنت هاشون هر نوع گلایه و انتقادی از گروه مقابل دارن مطرح کنند تا بتونیم در گام اول،  یک تصویر کلی از طرز فکر و دیدگاه همدیگر به دست بیاریم.

طبق نظر دوستان، نکاتی رو در مورد روش عهده دار شدن مسئولیت فنی در داروخانه های خیلی شلوغ به عرض میرسونم. پیشاپیش یادآوری می کنم بعضی از این نکات ممکنه در نگاه اول بیش از حد وسواسی و بعضی ها ابتدایی به نظر برسه. به هر حال آن چه که می خوانید بر اساس تجارب شخصی خودم شکل گرفته و مخاطبش هم اون دسته از همکاران عزیزی هستند که تجربه چندانی در این مورد ندارند.

توضیح: این نکات در چند بخش به ترتیب قوانین طلایی- آمادگی برای شروع شیفت کاری-دستور زدن-کنترل نسخه-رفتار با بیمار-رفتار با پزشک- رفتار با پرسنل ارائه خواهند شد.

محل: یک داروخانه بسیار شلوغ و پر مشتری ( معمولا" چنین داروخانه هایی شبانه روزی دولتی یا دانشگاهی هستند) با چیزی حدود ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ نسخه در روز.

قوانین طلایی:

۱-چنین داروخانه هایی به علت حجم کار بسیار زیاد در زمان کم، خصوصیاتی مثل قدرت تمرکز، سرعت انتقال، قدرت تصمیم گیری سریع، توان فیزیکی و ذهنی و میزان تسلط بر نفس و اعصاب شما رو به چالش می کشند. هر بار شیفت دادن در این داروخانه ها به یک ماراتن نفسگیر و یک مبارزه بیشتر شبیهه تا یک شیفت کاری نرمال. بنابراین اگر کلا" اهل مبارزه و سختی کشیدن نیستید بیخودی خودتونو گرفتار نکنید.

۲-وظیفه داروساز در داروخانه  فقط و فقط کنترل نسخه ها و دستور زدنه نه هیچ چیز دیگه ای مثل پذیرش یا گذاشتن ست و سرنگ در سبد. هر کدوم از این کار های اضافی تمرکز شما رو به هم میزنه و ضریب اشتباه رو بالا میبره.

آمادگی برای شروع شیفت کاری: 

۱- برای انجام وظیفه به نحو احسن، ذهن شما باید مثل شمشیر برنده و آماده باشه. پس  قبل از حضور در داروخانه سعی کنید حتما" خوب استراحت کرده باشید، حتی  یک چرت نیم ساعته آرام هم جواب میده... خواب آلودگی موقع نسخه رد کردن یعنی سه برابر کردن امکان اشتباه. بعد از استراحت یک دوش هم چاشنی اش کنید که یهو بین خواب و بیداری کار دست ملت ندین!

۲- سعی کنید کاملا" fresh و سر حال باشید. در روزی که شیفت دارید سعی کنید از ایجاد هرنوع تنش حاد با اطرافیان و دوستان پرهیز کنید.  در غیر این صورت اثراتش ممکنه به شدت و در بدترین موقعیت خودشونو نشون بدن. 

۳-بعد از حضور در داروخانه، اولین کاری که می کنید مرتب کردن و آماده سازی روی counter و جلوی دستتون باشه. وسایل لازم و ضروری مثل مهر، خودکار و برچسب رو آماده و مرتب  دم دست بگذارید.همچنین یک رفرنس معتبر مثلMartindale ،PDR یا ِFacts از ملزومات کاره (خودم همیشه لپ تاپم رو که آخرین ورژن Martindale روش نصب هست رو میبرم، برنامه رو باز می کنم و سیستم رو در standby قرار میدم، به نظرم این سریع ترین روشه)

کنترل نسخه و دستور زدن:

۱-در صورتی که قادر نبودید دستخط پزشک رو با اطمینان بخونید، از رد کردن نسخه خودداری و بیمار رو دوباره پیش پزشک بفرستید تا پشت نویسی کنه. از رد کردن دارو با شک و همزمان به کار بردن عباراتی مثل " ببر دکترت ببینه بعد مصرف کن" اکیدا" اجتناب کنید(در مورد اصول نسخه خوانی،بعدها مطلب مجزا و مفصلی خواهیم داشت).

۲-در صورتی که دستور پزشک خوانا نبود، با رعایت احتیاط و در نظر گرفتن شرایط بیمار و نوع دارو از دستورات کلاسیک استفاده کنید. اما در مورد داروهای حساس مثل گروه قلبی-عروقی و اعصاب حتما" طبق دستور پزشک بزنید و به بیمار هم توضیح بدید که چه اتفاقی افتاده و باید بره پیش پزشک.

۳- هنگام کنترل، مراقب فرم های تزریقی به خصوص آمپول های تیره رنگ 2ccباشید که خیلی راحت ممکنه با هم اشتباه بشن.

۴- حتما" پس از کنترل نسخه، تعداد اقلام نسخه رو هم با تعداد اقلام موجود در سبد چک کنید.

۵- در مورد دستور زدن، هر کسی روش خودش رو داره اما سریع ترین روش که بیشترین زمان رو برای بررسی نسخه به شما میده، چسباندن برچسب های آماده و از پیش نوشته شده روی لبه پیشخوان هست، به صورتی که فقط با یک انگشت قابل کندن و چسباندن روی دارو باشه. بهترین نوع لیبل ها اونایی هستند که فرمت هر...ساعت ۱ عدد دارند. با این فرمت شما قادرید تمام انواع دستورات رو به غیر از اونهایی که به صورت توضیح هستند ( مثل هفته اول روزی نصف قرص بعد از آن روزی یک عدد) با حداقل جرح و تعدیل روی لیبل پیاده کنید. برای این طور دستورات شما احتیاج به لیبل های تمام سفید معمولی دارید بنابراین یک ورق از این نوع رو هم دم دست داشته باشید. 

۶- برای پیش نویسی لیبل ها، بهتر اینه که فقط  هر ۸ ساعت ۱ عدد و تعداد کمی هم  هر ۱۲ ساعت ۱ عدد درست کنید. اکثر داروهای پر مصرف TID هستند و برای اونایی که QID هستند هم به راحتی با یک چرخش خودکارو کمی پررنگ کردن میشه ۸ رو به ۶ تبدیل کرد. علت اینکه برای BID از لیبل جدا استفاده میکنیم هم  اینه که در صورت زدن لیبل هر ۸ ساعت روی این داروها و فراموش کردن تغییر دستور به ۱۲ ساعت، بیمار در خطر overdose قرار میگیره اما در مورد داروهای QID برعکس این حالته و معمولا" عواقب overdosing  بیش از underdosing هست، بنابراین اینجا دیگه ریسک نمی کنیم. 

۷- فراموش نکنید خدا به شما دو تا دست و ده تا انگشت داده...پس سعی کنید از همشون استفاده کنید. نیازی نیست داروها رو یک به یک لیبل بزنید، با کمی تمرین در آن واحد میتونید تا ۴ بلیستر رو یکجا لیبل بزنید..البته ۳ تا معقول تر و راحت تره ( با انگشت شست که نمیشه و انگشت کوچک هم ممکنه برای جابه جایی یا ثابت نگهداشتن بلیسترها روی پیشخوان لازم بشه). فقط احتیاج به کمی کارو البته دقت داره

۸- برای دستور زدن شربت هایی که پیمانه ندارند از سی سی استفاده کنید. حجم قاشق مرباخوری و غذاخوری در مملکت ما همونطور که همه میدونید برابر میزان های تعریف شده استاندارد نیستند.

۹- در مورد دستور زدن یا نزدن برای آمپول هایی که روزی یکی تزریق میشن، بستگی به محل داروخانه و تجربه مسئول تزریقات داره...ولی کلا" مستحب است لیبل بزنید...اینطوری یک final check هم روی آمپول ها که به علت ظاهرشون امکان اشتباه خواندن و اشتباه شدنشان در نسخه بیشتره ( و معمولا" خطر بیشتری هم در صورت اشتباه دارند) انجام میدید. 

۱۰- برای دستور شیاف و vag tab ( و هر چیز دیگه ای که استفاده مقعدی یا واژینال داره) ، حتما" دور عبارت هشدار دهنده استفاده مقعدی یا واژینال رو خط بکشید. البته مواردی هست که از غایت فقر فرهنگی، این کارها هم فایده نداره مثل بیماری که پماد آنتی هموروئید رو با خود تیوبش یکجا استعمال کرده بود، یا اونی که شیاف ایندومتاسین رو بدون اینکه از جلدش دربیاره مصرف کرده بود...اگر در چنین جاهای خفنی شیفت میدین متاسفانه مجبورید به اکثر بیماران توضیحات کافی (!) بدین. 

۱۱-حتما" به پرسنل گوشزد کنید یک دارو رو حتی الامکان از دو شرکت مختلف توی سبد نذارن. این کار به راحتی ممکنه باعث overdose  بیمار بشه.

۱۲-برای دستور زدن از ماژیک های quick dry  میشه استفاده کرد و سرعت کار رو هم خیلی بالا میبره، مشروط بر اینکه تاب هزینه خرید مداوم ماژیک و جوهری شدن شدید دست و بالتون رو داشته باشید.از روان نویس برای دستور زدن استفاده نکنید چون جوهرش تا بخواد خشک بشه امکان داره پخش بشه و دستور رو ناخوانا کنه.

خب فکر میکنم تا همین جا برای قسمت اول کافی باشه. حتما" تمایل یا عدم تمایلتون رو برای ادامه مطلب در پست های بعدی، طی نظرات خودتون اعلام کنید. در صورت وجود هر نوع سوءال یا نکته ای که فکر می کنید از قلم افتاده با کمال میل آماده پاسخگویی هستم.